Улаанбаатар, 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 14 /МОНЦАМЭ/. Манай улс энэ хавар 372.7 мянган га-д үр тариа, 16 мянган га-д төмс, 18.3 мянган га-д хүнсний ногоо, 121.9 мянган га-д малын тэжээл, 104.1 мянган га-д тосны ургамал нийт 633.4 мянган га-г тариалахаар бэлтгээд байна.

Ингэснээр 474.8 мянган тонн үр тариа, 180.6 мянган тонн төмс, 273.9 мянган тонн хүнсний ногоо, 287 мянган тонн малын тэжээл, 69.1 мянган тонн тосны ургамал хураан авахаар төлөвлөснийг ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат БОХХААБХ-ны хуралд хаврын тариалалтын бэлтгэлийн талаар мэдээлэл өгөхдөө танилцуулав.

Тэрбээр Засгийн газраас “Атар-4 Тариалангийн тогтвортой хөгжил” аяны хүрээнд “Тариалангийн үйлдвэрлэлийг дэмжих эргэлтийн хөрөнгийн зээл”-ийг банкны эх үүсвэрээр олгож, 117 иргэн, аж ахуйн нэгж 31.04 тэрбум төгрөгийн зээл аваад байна. Зээлийг жигд, хүртээмжтэй байлгах үүднээс салбарын сайдын төсвөөс эх үүсвэрийг нэмэхээ тодотголоо.

Хаврын тариалалтад бэлтгэж, өнгөрсөн оны ургацаас 154.6 мянган тонн хүнсний улаанбуудайг зах зээлд нийлүүлсэн 405 иргэн аж ахуйн нэгжид 12.3 тэрбум, хүнсний ногооны зах зээлд 572 иргэн аж ахуйн нэгжид 4.8 мянган тонн буюу 4.8 тэрбум төгрөгийн урамшуулал олгожээ. Өнгөрсөн онд импортолсон ургамал хамгааллын 172.5 тонн бодис байгаа бөгөөд энэ онд 8 аж ахуйн нэгжид 523 тонн ургамал хамгааллын бүтээгдэхүүн импортлох зөвшөөрөл олгосон. “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК бордоо импортлогч гурван аж ахуйн нэгжтэй 8295 тонн бордоо нийлүүлэх гэрээ байгуулснаар бордоо, ургамал хамгааллын бодис, таримал ургамлын үр, техник, тоног төхөөрөмжийг тариалан эрхлэгчдэд зээлээр олгож байна.

Түүнчлэн олон улсын нөхцөл байдлаас шалтгаалан шатахууны нийлүүлэлт, хангамж доголдох эрсдэл үүсэхээс сэргийлж тариалалтад шаардлагатай 10 мянган тонн шатахууныг АҮЭБЯ-тай тохиролцон, тариалан эрхлэгчдэд 3400 төг/л үнээр нийлүүлэхээр болжээ.

Хаврын тариалалтад 50 мянган тонн улаанбуудайн үр хэрэгцээтэй байгаагаас аж ахуйн нэгжүүд 28 мянга, “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК 11.2 мянга, нийт 39.2 мянган тонн үрийн нөөц бүрдүүлсэн. Тариалахад дутаж буй 12 мянган тонн үрийг импортлохоор 22 аж ахуйн нэгжид зөвшөөрөл олгон, ОХУ-аас 13 аж ахуй нэгж 5250 тонн улаанбуудайн үр импортолжээ. Тус корпораци 2500 тонн улаанбуудайн үрийг тариалан эрхлэгчдэд зээлээр олгуулахаар ажиллаж байгааг Ц.Идэрбат сайд онцолсон юм.

Хүнсний ногооны тариалалтыг нэмэх, үнийн өсөлтөөс сэргийлэх, хангамжийг тогтворжуулахаар улсын төсвийн 900 сая төгрөгөөр шар, хүрэн манжин, шар лууван, байцааны үр худалдан авч тариалан эрхлэгчдэд зээлээр олгоно. Мөн “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК төмсний үрийн нөөц бүрдүүлэхээр 3000 тонныг нийлүүлэх гэрээг үр импортлогч гурван аж ахуйн нэгжтэй байгуулж байна. Салбарын яам өнгөрсөн оны төсвийн гүйцэтгэлээс 160.9 тэрбум төгрөгийг санхүүжүүлээгүй бөгөөд энэ оны батлагдсан төсвөөс одоогоор 117.04 тэрбум төгрөгийн өр авлага буюу улаанбуудайн урамшуулал 9.8 тэрбум, сүүний урамшуулал 4 тэрбум, хүнсний ногооны урамшуулал 4.1 тэрбум төгрөгийг шийдвэрлэжээ.

Засгийн газраас хариуцан төлөх зээлийн хүүгийн татааст 99.08 тэрбум төгрөг шийдвэрлэсэн бөгөөд одоогоор хөнгөлөлттэй зээлийн хүүгийн дэмжлэгийн 7-11 сарын төлбөр 5 тэрбум төгрөг байгаа. Өнгөрсөн оны төсвөөс санхүүжүүлээгүй, үлдэгдэл төлбөр ноосны урамшууллын 6.5 тэрбум, арьс ширний урамшууллын 595.7 сая, мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний 17.2 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг шийдвэрлэхийг Ц.Идэрбат сайд тэмдэглэв.

Сайдын мэдээлэлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, гурил, гурилан бүтээгдэхүүний үнэ өсөх суурь шалтгаан нь дизел түлштэй холбоотойг дурдаад, ирэх намар хөдөө аж ахуйн салбарын гол нэрийн бараа, бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэх, инфляц өсөхтэй зэрэгцээд иргэдийн орлогыг хамгаалах эдийн засгийн уялдаа холбоог цогцоор нь хэрхэн шийдэж байгааг асуусан бол УИХ-ын гишүүн П.Батчимэг тариалалтад зориулж Засгийн газраас 130 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн хөнгөлөлтэй зээлийг аж ахуйн нэгжүүдэд ямар шалгуураар олгож байгааг лавлаад, энэ эх үүсвэрийг нэмэхэд анхаарах шаардлагатайг тодотгожээ.

Эх сурвалж: МОНЦАМЭ Агентлаг Б.Оюундэлгэр