Ираны ҮАБЗ-ийн тэргүүн амиа алджээ

ДУБАЙ/ИЕРУСАЛИМ, 2026 оны гуравдугаар сарын 17 /Reuters/. Ираны Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн /ҮАБЗ/нарийн бичгийн дарга Али Ларижани Израилын халдлагад өртөж амиа алдсаныг тус улсын Засгийн газар өчигдөр буюу мягмар гарагт баталжээ. Дайн эхэлснээс хойш ийнхүү тус улсын хамгийн өндөр албан тушаалтан амиа алдлаа. Ираны шинэ Дээд удирдагч зуучлагч талуудын дэвшүүлсэн хурцадмал байдлыг намжаах саналыг хүлээж авахаас татгалзжээ.

А.Ларижани бол Ираны хамгийн нөлөө бүхий хүмүүсийн нэг байсан бөгөөд таалал төгссөн Дээд удирдагч Аятолла Али Хаменеи, түүний хүү Можтаба нарын итгэлт хүн байв. Тэрбээр улс төрийн фракцууд болон гадаадын дипломатчидтай прагматик харилцаа тогтоосон нэгэн байжээ.

Ларижани амиа алдсаныг Ираны Үндэсний аюулгүй байдлын дээд зөвлөл баталсан байна. Даваа гарагийн шөнө Израилын цохилтод өртөн А.Ларижанигийн хүү болон түүний орлогч Алиреза Баят нар мөн амиа алджээ.

Ираны эсрэг АНУ, Израилын цэргийн ажиллагаа эхлээд гурван долоо хоног гаруйн хугацаа өнгөрч байгаа бөгөөд бүс нутгийг хамарсан энэхүү мөргөлдөөн намжих төлөвгүй байна.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ормузын хоолойгоор газрын тос тээвэрлэх хөлөг онгоцнуудын аюулгүй байдлыг хангахад цэргийн тусламж үзүүлэх хүсэлтийг нь хүлээж аваагүй холбоотнуудаа удаа дараа шүүмжилжээ.

Нэрээ нууцалсан Ираны өндөр албан тушаалтны мэдээлснээр, шинэ Дээд удирдагч Можтаба Хаменей гал зогсоох, хурцадмал байдлыг намжаах талаар Гадаад хэргийн яамаар дамжуулан ирүүлсэн саналуудыг хүлээж аваагүй байна. Тэрбээр томилогдсоноосоо хойш гадаад бодлогын асуудлаарх анхны хуралдаанд оролцохдоо "АНУ болон Израил өвдөг сөхрөн ялагдлаа хүлээн зөвшөөрч, дайны нөхөн төлбөр төлөх хүртэл энх тайван тогтоох цаг ирэхгүй" гэж мэдэгдсэн байна. Гэхдээ хуралдаанд биеэр оролцсон уу, эсвэл цахимаар оролцсон уу гэдэг нь тодорхойгүй байгаа бөгөөд өнгөрсөн долоо хоногт эцгийнхээ халааг авснаасаа хойш олон нийтийн өмнө гарч ирээгүй байгаа юм.

Дэлхий даяар хэрэглэж буй газрын тосны тавны нэг нь дамжин өнгөрдөг Ормузын хоолой хаалттай хэвээр байгаа бөгөөд Ираны тал "АНУ болон Израилын танкерууд руу халдана" гэж сүрдүүлсэн хэвээр байна. Үүний улмаас газрын тосны үнэ огцом өслөө.

АНУ-ын Терроризмтой тэмцэх үндэсний төвийн тэргүүн Жозеф Кент мягмар гарагт албан тушаалаасаа огцорсон нь АНУ Иран руу довтлох үндэслэлээ тайлбарлахад хүндрэлтэй байгааг илтгэв. Ж.Кент огцрох өргөдөлдөө "Иран улс манай үндэстэнд ямар ч бодитой аюул занал учруулаагүй" гэж бичжээ.

НАТО-гийн холбоотнуудын ихэнх нь энэ мөргөлдөөнд оролцох хүсэлгүй байгаагаа илэрхийлснийг Д.Трамп "маш мунхаг алдаа" гэж мэдэгдсэн юм. Тэрбээр нийгмийн сүлжээндээ "Бидний цэргийн ажиллагаа маш их амжилттай явагдаж байгаа тул НАТО-гийн тусламж бидэнд хэрэггүй" гэж бичээд Япон, Австрали, Өмнөд Солонгосыг мөн дурджээ.

Европын Холбооны Гадаад бодлогын тэргүүн Кая Каллас өгсөн ярилцлагадаа "Ормузын хоолойг хамгаалахын тулд иргэдийнхээ амийг эрсдэлд оруулахыг хэн ч хүсэхгүй байна. Хүнс, эрчим хүчний хямралаас сэргийлэхийн тулд дипломат арга замыг хайх ёстой" гэв.

Ираны тал Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын газрын тосны байгууламжуудад дахин цохилт өгсний улмаас мягмар гарагт газрын тосны үнэ 3 хувиар өсөв. Хоёрдугаар сарын 28-нд дайн эхэлснээс хойш үнэ 45 орчим хувиар өссөн нь дэлхий даяар инфляцыг дахин хөөргөх аюулыг дагуулж байна. Хэрэв дайн зургаадугаар сар хүртэл үргэлжилбэл олон арван сая хүн өлсгөлөнд нэрвэгдэх аюултайг НҮБ-ын Дэлхийн хүнсний хөтөлбөрөөс анхаарууллаа.

Эх сурвалж: МОНЦАМЭ Агентлаг Г.Энх-Од